Hoe beïnvloedt de DBA-wet ecologie freelancers?

De DBA-wet heeft grote gevolgen voor ecologie freelancers die willen werken bij overheidsorganisaties. Sinds de invoering van deze wet kunnen freelancer-ecologen vaak niet meer direct worden ingehuurd door overheden vanwege het risico op schijnzelfstandigheid. Dit betekent dat je als zelfstandige ecoloog geen toegang meer hebt tot interessante overheidsprojecten, tenzij je gebruikmaakt van alternatieve constructies zoals tijdelijke loondienst of detachering via een intermediair.

Wat betekent de DBA-wet voor ecologie freelancers?

De DBA-wet (Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties) zorgt ervoor dat freelancer-ecologen niet meer rechtstreeks kunnen werken voor overheidsorganisaties. Deze wet is bedoeld om schijnzelfstandigheid tegen te gaan, maar heeft als gevolg dat overheden zeer terughoudend zijn geworden in het inhuren van zelfstandige professionals.

Voor jou als ecologie freelancer betekent dit dat je geen directe opdrachten meer kunt aannemen bij gemeenten, provincies, waterschappen of rijksoverheid. De wet vereist dat er geen sprake mag zijn van een gezagsverhouding, maar in de praktijk is dit bij overheidsprojecten vaak lastig te vermijden. Je werkt immers binnen bestaande teams en processen.

De ecologiesector wordt extra hard geraakt omdat veel specialistische kennis juist bij freelancers zit. Denk aan experts op het gebied van vleermuizen, amfibieën of specifieke flora. Overheden hebben deze expertise nodig voor vergunningverlening en natuurtoetsingen, maar durven het risico van boetes en naheffingen niet aan. Dit leidt tot een patstelling waarbij jij als specialist je kennis niet kunt inzetten waar deze het hardst nodig is.

Waarom kunnen freelancer-ecologen niet meer bij overheden werken?

Overheden zijn extreem voorzichtig geworden met het inhuren van freelancer-ecologen vanwege de strenge handhaving van de DBA-wet. Als de Belastingdienst oordeelt dat er sprake is van een dienstbetrekking in plaats van ondernemerschap, kunnen beide partijen forse boetes krijgen en moet de overheid alsnog loonbelasting en premies nabetalen.

De modelovereenkomsten die bedoeld waren als oplossing, werken in de praktijk niet voor ecologisch werk. Je kunt als ecoloog moeilijk volledig zelfstandig opereren wanneer je samenwerkt in projectteams, gebruik moet maken van overheidssystemen of je moet houden aan specifieke werkprocessen. Dit zijn allemaal indicatoren die kunnen wijzen op een gezagsverhouding.

Daarnaast speelt mee dat overheden vaak langdurige samenwerkingen aangaan met ecologen voor monitoring, beheerplannen of vergunningtrajecten. Deze continuïteit wordt door de Belastingdienst al snel gezien als een vast dienstverband. Het gevolg is dat overheden liever kiezen voor de zekerheid van detachering of payroll, ook al betekent dit minder flexibiliteit voor beide partijen.

Welke alternatieven hebben ecologie freelancers voor overheidsprojecten?

Als ecologie freelancer heb je verschillende mogelijkheden om toch aan overheidsprojecten te werken. De meest gebruikte oplossing is een tijdelijke loondienstconstructie waarbij je voor de duur van een project in dienst treedt bij een intermediair. Je behoudt veel van je autonomie, maar werkt formeel in loondienst.

Een andere optie is detachering via een gespecialiseerd bureau. Hierbij word je uitgeleend aan de overheidsorganisatie, maar blijf je in dienst bij het detacheringsbureau. Dit geeft de overheid de zekerheid die ze zoekt, terwijl jij toegang krijgt tot interessante projecten. Bij een goede detacheerder behoud je veel keuzevrijheid in het type opdrachten en de manier van werken.

Hybride werkvormen worden steeds populairder. Je combineert dan bijvoorbeeld drie dagen loondienst voor een overheidsproject met twee dagen freelancer-werk voor commerciële opdrachtgevers. Dit geeft je de beste van beide werelden: zekerheid en toegang tot overheidswerk, plus de vrijheid van ondernemerschap. Let wel op dat je deze constructie goed regelt om problemen met de Belastingdienst te voorkomen.

Hoe werkt een tijdelijke loondienstconstructie voor ecologen?

Bij een tijdelijke loondienstconstructie ga je voor de duur van een specifiek project in loondienst bij een intermediair. Dit betekent dat je een arbeidscontract krijgt met een vaste start- en einddatum die gekoppeld zijn aan het overheidsproject. Je werkt volledig bij de opdrachtgever, maar bent formeel in dienst bij de intermediair.

Je behoudt veel van je professionele autonomie. Je bepaalt zelf hoe je het werk uitvoert, plant je eigen werkzaamheden en brengt rechtstreeks advies uit aan de opdrachtgever. Het verschil zit vooral in de juridische constructie: je bent geen ondernemer maar werknemer. Dit geeft de overheid de zekerheid dat er geen sprake kan zijn van schijnzelfstandigheid.

Financieel krijg je meestal een inlenersbeloning. Dit betekent dat je vergelijkbare arbeidsvoorwaarden krijgt als medewerkers bij de overheidsorganisatie. Denk aan reiskostenvergoeding en vakantiedagen. Na afloop van het project eindigt je dienstverband automatisch en kun je weer verder als freelancer of een nieuwe tijdelijke aanstelling aangaan voor een volgend project.

Wat zijn de voordelen van werken via een gespecialiseerde intermediair?

Een gespecialiseerde intermediair in de ecologiesector biedt je juridische zekerheid bij overheidsprojecten. Je hoeft je geen zorgen te maken over de DBA-wet, want de intermediair regelt alle contractuele zaken. Dit geeft jou de ruimte om je volledig te richten op je vakinhoudelijke werk als ecoloog.

Daarnaast heeft een sectorspecialist toegang tot opdrachten die niet openbaar worden uitgeschreven. Veel overheden werken met vaste partners voor het invullen van specialistische functies. Als je samenwerkt met zo’n intermediair, krijg je toegang tot deze ‘verborgen’ markt van interessante ecologie vacatures en projecten.

Een goede intermediair begrijpt de ecologiesector en kent de cultuur bij overheden en adviesbureaus. Ze kunnen je adviseren over de beste constructie voor jouw situatie en ondersteunen bij het selectieproces. Bij Deltamilieu bijvoorbeeld, helpen we je om de juiste match te vinden tussen jouw expertise en de vraag van opdrachtgevers. We denken mee over hoe je je profiel het beste kunt presenteren en welke constructie past bij jouw wensen. Wil je meer weten over hoe wij kandidaten begeleiden in dit proces? Neem dan vrijblijvend contact met ons op.